Rotterdam in de 17en 18e eeuw

Aan de hand van een 18e eeuwse beschrijving van steden en dorpen naar een originele bewerking van "Hedendaagse historie of tegenwoordige staat van alle volkeren in 1742".

Aafbeelding vergroten

Rotterdam, vanuit de eerste rang der kleine steden van Holland en thans (1751) de zevende van de stemmende Hollands steden, ligt aan de rivier de Maas en het water de Rotte. De stad steekt in aanzien en grootte uit boven de meeste Hollandse steden en is haar opkomst verschuldigd aan haar goede ligging ter voordele van de koophandel en zeevaart, waardoor ze nog heden bloeit. De Rotte, die omtrent 1000 treden boven de Holvoetersbrug in Rijnland door de ronde dijk van het binnenland wordt afgedampd, loopt via de binnenstad door sluizen in de zeedijk -hier de Hoogstraat genaamd- naar de Maas. 

Schepen met een diepgang van 13 à 14 voet (ca. 3,75 meter) kunnen binnen enkele uren uit zee te Rotterdam voor de palen komen en zelfs in één der havens. De verschillende grachten zijn bebouwd met deftige huizen. Een deel van de Maaskant is met een rij hoge bomen beplant, waarom deze weg de Boompjes wordt genoemd. Ook buiten de stad zijn lustige wandelwegen waarlangs de ingezetenen hofsteden hebben gebouwd en tuinen aangelegd. Er wordt hier ter stede een gezonde zuivere lucht ingeademd. De haven en grachten zijn steeds gevuld met vers rivierwater.

Afbeelding vergroten
Rotterdam in de 17e eeuw

Aan de Maaskant heeft de stad haar enige twee bolwerken, die ieder zijn bewapend met zeven metalen stukken geschut. De stad is door haar ligging voldoende versterkt. Ze heeft een driehoekige vorm van 10 poorten, waarvan 6 aan de landzijde en 4 aan de kant van de rivier.

De poorten aan de langzijde zijn de Dijkse- of Schiedamse-, Delfhavense- of Binnenwegse-, Delftse-, Hof-, Goudse- en Oostpoort. Aan de Maaskant staan de Ooster Oudehoofds-, Ooster Nieuwehoofd- en Wester Nieuwehoofdpoort.

Er stonden in 1609 in Rotterdam ongeveer 5000 huizen. De oppervlakte van Rotterdam besloeg in 1632 144 morgen en 435 roeden. Op dat grondgebied stonden toen 5048 huizen of volgens een andere telling 4860 huizen binnen de stad en 53 huizen buiten de stad. Een eeuw later bedroeg het aantal huizen op de verpondingslijsten 6621 huizen. Aantal inwoners wordt in 1730 geschat op 56.000.

Afbeelding vergroten

 

 

 

Het stadhuis op de Hoogstraat, waarvan het bouwjaar onbekend is, heeft een opgang van twintig stenen trappen, versierd met vier leeuwen en werd in de jaren 1606 en 1607 van voren en achteren geheel vernieuwd. De kamers van het , die bijna alle groot zijn, zijn fraai behangen en versierd.

Het Prinsenhof of Admiraliteitshuis staat op het Haringvliet en werd aldaar in 1644 gevestigd. Het college er Admiraliteit op de Maze vergadert in dit fraaie gebouw. Bovendien heeft dit college hier een magazijn en een scheeptstimmerwerf De zeer grote oorlogsschepen worden echter in Hellevoetsluis opgelegd.

De twee Landmagazijnen of Wapenhuizen staan achter elkander. He eerste staat ter zijde van de Nieuwe haven en werd gebouwd in 1660. Het tweede magazijn is van 1662 en heeft in de voorgevel, waarvan de ingang is dichtgemetseld, een neptunus ussen de wapens van de Republiek en vele scheeps- en oorlogsgereedschappen.

Het Oostindisch Huis aan de Boompjes werd gebouwd in 1696. Men houdt dit voor een der hoogste gebouwen van het land. Even buiten de Oostpoort is de scheepstimmerwerf van de O.I.C. Het Westindisch Huis op het Haringvliet is een oud gebouw.

St. Laurenskerk
De grote kerk -oudstijds gewijd aan St. Laurens- is gebouwd ter plaatste van een ouder gebouw. Zeker is dat een transept en het koor in 1488 en 1491 werden voltooid. Met de bouw van de toren werd begonnen in het jaar 1449. Op deze toren werd in 1620 een hoge houten spits geplaatst, die wegens bouwvalligheid in 1645 werd afgebroken. Men metselde toen 42 voet steenwerk voor in de plaats. Tijdens een kerkdienst in 1651 werd de toren door een hevige stormwind wel 3,5 voet (ca. 1,1 meter) noordoostwaarts overgezet. Met ontblootte sedert de grondslag, stutte en rechtte het gevaarte en stelde het in de staat waarin het tegenwoordig nog is. In de 17e eeuw was de kerk voorzien van twee orgels. Het kleinste is ca. 1735 verwijderd. De vice-admiraal witte Cornelisz. de With ligt in het kerkgebouw begraven.

 

 

 

 

 

 

St. Laurenskerk in de 17e eeuw